Temel Sondaj Bilgisi
Temel Sondaj Bilgisi
1. Sondaj Kuyusu Yapısı
Tanım:
Sondaj kuyusu yapısı, sondaj başlangıcından nihai derinliğe kadar kuyu çapı ve uzunluğundaki değişimi, yani sondaj kuyusunun teknik profilini ifade eder.
Temel bileşenler:
Bunlar başlıca kuyu çapı, çap küçültme sayısı, muhafaza borusu dizisi sayısı, muhafaza borusu çapı ve uzunluğu, çap değişim derinliği ve muhafaza borusu pabucundaki su geçirmezlik yöntemi gibi faktörleri içerir.
Optimizasyon gereksinimleri:
Sondaj kalitesinin ve işletme güvenliğinin sağlanması esas alınarak, duvar desteği ve kayıp sirkülasyon kontrolü için yüksek kaliteli sondaj çamuru, çimento şerbeti veya kimyasal harçlara öncelik verilmelidir. Çap değişikliklerinin sayısı en aza indirilmeli ve kuyu yapısı mümkün olduğunca basitleştirilmek için muhafaza borusu kullanımı azaltılmalı veya mümkün olduğunca kaçınılmalıdır.
Başlıca işlevi, karmaşık oluşumları izole etmek ve sondaj işlemlerinin sorunsuz bir şekilde gerçekleştirilmesini sağlamaktır.
Çap küçültme ve boru montajı gerektiren durumlar:
Gevşek kum-çakıl oluşumlarında veya bataklık kum tabakalarında sondaj yapılırken, yeraltı suyu etkileri, çamur duvar desteğini inşaat ihtiyaçları için yetersiz hale getirebilir.
Kalın, kırık ve eklemli hasarlı bölgelere nüfuz edildiğinde, çamur veya diğer destek önlemlerine rağmen şiddetli duvar çökmeleri ve blok düşmeleri devam edebilir.
Sondaj kuyusu su taşıyan yapılar ve büyük bağlantılı kırıklarla kesiştiğinde, diğer sızdırmazlık yöntemleriyle kontrol edilemeyen ciddi su kaybına neden olur.
Planlanan derinliğe ulaşıldıktan sonra, inşaat ekipmanının yük taşıma kapasitesine uygun hale getirmek için çap küçültme sondajı yapılabilir.
Sondaj kuyusu yapısı seçiminde dikkate alınması gereken faktörler:
Seçim yapılırken kaya özellikleri, hidrojeolojik koşullar, nihai kuyu çapı, kuyu derinliği, sondaj yöntemi, kuyu kullanım amacı, duvar koruma önlemleri ve inşaat ekipmanları kapsamlı bir şekilde dikkate alınmalıdır.
Matkap teli eşleştirme:
Bu, matkap çubuğu çapı ile sondaj deliği (matkap ucu) çapı arasındaki eşleşme ilişkisini ifade eder. Doğrudan halka boşluğunu etkiler ve bu nedenle matkap çubuğunun çalışma koşullarını, yıkama sıvısı akış performansını ve sondaj dizisinin dönme direncini önemli ölçüde etkiler.
2. Temel Sondaj İşlemi Esasları
Sondaj yöntemi:
Yeraltı sondajı sırasında kuyu dibinde kayayı kırmak için kullanılan teknikler ve ilgili teknik önlemler için kullanılan genel bir terim.
Sondaj işlemi:
Belirli ekipman ve aletlerin kullanılarak kaya (veya toprak) kırılması, istenen çap ve derinlikte düzgün ve düzenli bir sondaj deliği oluşturulması ve destekleyici teknik önlemlerle sürekli sondajın sağlanması sürecini içeren eksiksiz iş akışı.
Sondaj yöntemlerinin sınıflandırılması:
Dış kuvvet ve kaya kırma yöntemiyle: döner sondaj, darbeli sondaj ve döner-darbeli sondaj.
Kaya kırma aletiyle (aşındırıcı tip): tungsten karbür matkapla delme, çelik bilyeli matkapla delme ve elmas matkapla delme.
Dolaşım moduna göre: doğrudan dolaşım, ters dolaşım ve kuyu dibinde lokalize ters dolaşım.
Karot alma gereksinimine göre: karotlu sondaj ve tam yüzey sondajı.
Sondaj yöntemi seçimi için temel prensipler:
Yöntem, esas olarak kayanın fiziksel ve mekanik özelliklerine göre seçilmelidir:
Yumuşak ve bazı orta sertlikteki oluşumlar için tungsten karbürlü sondaj kullanın.
Orta sertlikten sertliğe kadar bazı kaya oluşumları için iğne tipi alaşımlı, PDC veya çelik bilyeli sondaj yöntemleri kullanılabilir.
Orta sertlikten çok sertliğe kadar olan kayaç oluşumları için elmas uçlu, çelik bilyeli veya kuyu içi darbeli sondaj yöntemlerini kullanın.
Patates öncesi hazırlık:
Matkap çubukları, muhafaza boruları, yönlendirme boruları, matkap uçları, çelik bilyeler, yağlayıcılar, yıkama sıvısı, bağlantı ve sökme aletleri, özel karot alma aletleri, gerekli kısa karot kovanları, karot kutuları ve gerekli tüm formlar dahil olmak üzere yeterli miktarda malzeme hazırlayın.
Sondaj ekipmanının ve montaj kalitesinin tam bir incelemesini gerçekleştirin. Herhangi bir uygunsuzluk derhal onarılmalı veya ayarlanmalıdır; gerekirse yeniden monte edilmelidir. Zorla çalıştırma kesinlikle yasaktır.
Derin kuyu sondajında, kuyu sapmasını önlemek için, kuyu ağzında bir çukur kazılabilir ve bir yönlendirme borusu yerleştirilebilir; daha sonra ana kayaya kadar sondaj yapıldıktan sonra muhafaza borusu yerleştirilir. Sığ kuyu sondajında ise duvar desteği için çamur kullanılmalıdır. Duvar çökmesi şiddetliyse, ana kayaya kadar sondaj yapmadan ve muhafaza borusu yerleştirmeden önce yapay duvar oluşturma yöntemleri kullanılabilir.
Sondaj işlemi sırasında, karot borusu kademeli olarak uzatılmalı ve işlemler düşük matkap basıncı, yavaş dönüş ve uygun pompa çıkışı ile gerçekleştirilmelidir. Çap küçültme sırasında, sondaj deliğinin bükülmesini önlemek için kombine bir kılavuz tertibatı kullanılmalıdır.
Sondaj çalışmaları genellikle üst toprak tabakasında gerçekleştiğinden, yıkama sıvısı kaybına eğilimlidir ve bu da duvar stabilitesini azaltır; bu nedenle, sıkışma, gömülme, matkap ucunun topaklanması ve matkap ucunun yanması gibi kuyu içi olayların önlenmesine özellikle dikkat edilmelidir.
Muhafaza borusu sağlam ana kayaya kadar yerleştirilmelidir. Muhafaza borusu yerleştirilmeden önce, kuyuya kil bilyeleri atılmalı ve sıkıştırılarak muhafaza borusu pabucunun kil içine oturması ve muhafaza borusunun altının kapatılması sağlanmalıdır. Muhafaza borusunun üst kısmı ahşap takozlarla sabitlenmeli ve kil ile kapatılmalıdır; gerektiğinde çimento ile kapatma da kullanılabilir. Muhafaza borusunun son sabitlemesinden önce, kuyu deliği merkezi ile muhafaza borusu merkezi arasındaki dikeylik ve hizalamayı doğrulamak için kelly (veya tahrik çubuğu) muhafaza borusuna bağlanmalıdır.
